09 - 10 - 2026

Relacja konferencji pt. ”Przeżycia wojenne na Górnym Śląsku w czasie II wojny Światowej "

Losy Górnego Śląska w okresie II wojny światowej to temat niezwykle trudny, skomplikowany, ale jednocześnie fundamentalny dla zrozumienia tożsamości tego regionu. Temu wyzwaniu stawili uczestnicy i goście konferencji zatytułowanej „Przeżycia wojenne na Górnym Śląsku w czasie II wojny światowej”, która odbyła się 7 października br. w Świerklanach .Organizatorami tego wydarzenia byli: Wójt Gminy Świerklany oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Świerklanach z/s w Jankowicach. Wydarzenie udowodniło, że o latach globalnego konfliktu na Śląsku nie da się opowiadać w prostych słowach, a pełny obraz wyłania się dopiero z połączenia wielu różnych punktów widzenia.Organizatorzy zaprosili do dyskusji trzech wybitnych badaczy i autorów, którzy spojrzeli na tamte wydarzenia z zupełnie różnych, ale genialnie dopełniających się perspektyw.

Jako pierwszy głos zabrał Jakub Szczepański, autor głośnej monografii „Górny Śląsk 1945”. W swoim wystąpieniu zarysował on przed słuchaczami ramy wielkiej strategii militarnej oraz ruchów wojsk u schyłku wojny. Badacz bez upiększeń przedstawił brutalną rzeczywistość frontową tamtych dni, pokazując mechanizmy konfliktu, który przetoczył się przez śląskie ziemie i bezpowrotnie zmienił ich oblicze.

Zupełnie inny akcent postawił w swoich badaniach Mateusz Paszenda, autor pracy „W cieniu starcia totalitaryzmów. Losy Górnoślązaków w XX wieku”. Prelegent oddał głos tym, którzy w oficjalnych raportach wojskowych często pozostają bezimienni – naocznym świadkom historii. Paszenda skupił się na dramacie społecznym, skomplikowanych wyborach narodowościowych oraz trudnej, wojennej codzienności mieszkańców regionu, którzy znaleźli się w kleszczach dwóch zbrodniczych systemów. Przedstawił również gospodarcze losy Górnego Śląska -regionu ważnego zarówno dla okupantów , jak i późniejszych wyzwolicieli .

Najbardziej intymną i poruszającą część spotkania stanowiło wystąpienie Łukasza Schuberta. Autor książki „Jo Ci przaja” przeprowadziło zgromadzonych przez burzliwe dekady XX wieku z perspektywy mikrohistorii własnej rodziny. Osobista opowieść o miłości, stracie, trwaniu i śląskiej tożsamości stała się doskonałą soczewką, w której jak w zwierciadle odbijały się losy tysięcy innych śląskich domów.

Konferencja spotkała się z niezwykle żywym odbiorem publiczności, o czym świadczyły liczne brawa oraz ożywiona dyskusja po zakończeniu paneli. Spotkanie udowodniło, że synteza trzech ujęć – militarnego, gospodarczo-społecznego i rodzinnego – to jedyna droga do rzetelnego i pełnego empatii opowiedzenia skomplikowanej historii Górnego Śląska w latach 1939–1945.

Na zakończenie spotkania – każdy z uczestników otrzymał pamiątkowy wrzos –tradycyjny symbol wytrwałości, niezależności, siły oraz pamięci i przemijania.

Organizatorzy składają podziękowania wspaniałej publiczności- obecność, za świetne, głębokie pytania i za dostarczone pamiątki i zdjęcia . Podziękowania skierowane są także do pracowników Gminnej Biblioteki oraz urzędu gminy , a także do niezawodnych kół gospodyń wiejskich z naszej gminy za przygotowanie poczęstunku , udostępnienie tej przestrzeni oraz wszelką pomoc w przygotowaniu tego wyjątkowego spotkania.